Nieuwsbrief De Osteopaat – juli 2016


Nieuwsbrief De Osteopaat Juli 2016

Beste leden,

Hierbij de tweede nieuwsbrief van de Osteopaat. De eerste is hier te lezen en is positief ontvangen, we zullen ernaar streven om jullie verwachtingen waar te blijven maken. De indeling die gemaakt is, is weer gebaseerd op het ECOP model van vijf (zie het BCP). Er komen weer bekende thema’s in de onderzoeken voorbij: houding, bekkenontwikkeling bij vrouwen, tinnitus, viscerale pijn, cerebrale arterieel dissectie. Tot slot pleit Eyal Lederman om de trend die we gezet hebben met het bekijken van de osteopathie vanuit de vijf modellen (en niet alleen het structurele model), meer navolging te geven in de internationale wereld van de osteopathie.

Veel leesplezier,

Sander Kales

 

 

16 en 17 september: NVO-congres SOLK:

Op naar een integrale aanpak voor somatisch onvoldoende verklaarde klachten

 

Op 16 en 17 september vindt het internationale NVO-congres plaats over het belang van een integrale aanpak bij somatisch onvoldoende verklaarde klachten (SOLK). Geef je nu op.

In de functionele geneeskunde vindt een verschuiving plaats van ziekte naar gezondheid (illness naar wellness). Dat vraagt om integratie van verschillende benaderingen en daarin kan de osteopathie een belangrijke rol spelen. De osteopatische filosofie heeft immers als pijlers gezondheid, functioneren en systemisch kijken.

 

Dit congres is voor de NVO en voor osteopaten een kans om aan andere (para-)medici te laten zien wat er in ons vakgebied gebeurt. Het richt zich op medici die geïnteresseerd zijn in modellen die bijdragen aan een effectieve aanpak bij SOLK, maar ook op paramedici en complementaire zorgverleners die veel mensen met SOLK in hun praktijk zien. Omdat het congres ook wordt bijgewoond door deelnemers uit omringende landen, is de voertaal Engels. Er is accreditatie aangevraagd voor alle relevante disciplines. Het congres vindt plaats in de Domus Medica te Utrecht.

 

Met het congres vieren we ook het dertigjarig bestaan van de NVO. Geef je dus snel op. Dat kan hier.

 

Deze sprekers hebben hun komst al bevestigd:

 

  • Kinderpsychiater Irmi Klijntunte.
  • Tim Olde Hartman MD, huisarts, deed zijn promotieonderzoek naar SOLK.
  • Ruut Veenhoven, socioloog en vooraanstaand geluksonderzoeker.
  • Daan van Oosten, fysicus, gaat in op de systeembenadering in de gezondheidszorg.
  • Jenny Slatman, filosoof die onderzoek doet naar de subjectieve ervaring van het lichaam.
  • Leon Chaitow, DO, ND, osteopaat en redacteur van het Journal of Body Movement Therapies, expert op het gebied van fascia.
  • Robert Schleip, PhD, onderzoeker op het gebied van fascia.
  • Bas de Cock, Keel-, Neus- en Oorspecialist, en specialist op het gebied van een integrale aanpak van duizeligheid en tinnitus.
  • Gerbrand Groen, anesthesioloog en gespecialiseerd in het autonome zenuwstelsel en hoofdpijn.
  • John Karemaker, fysioloog, gespecialiseerd in vasculaire en autonome functies van het hart en het hoofd.
  • Rogier Hoenders, psychiater, gespecialiseerd in geïntegreerde psychiatrie, organisator van het internationale congres over Integrale Psychiatrie.
  • Raymond Perrin, osteopaat en onderzoeker op het gebied van het lymfestelsel en haar rol in chronische vermoeidheid.
  • Donatini, osteopaat en oncoloog, gespecialiseerd in de werking van de darmen en de rol ervan in de immunologie.
  • Tjitske Bezemer, oprichter van Immunowell, een stichting voor onderzoek naar het immuunsysteem en de bijdrage daarvan aan de gezondheid.
  • Stefan Lucius, PhD, medeoprichter van Chronomed en slaaponderzoeker.
  • Terence Dowling, arts, osteopaat en psychotherapeut met expertise op het gebied van trauma en lichamelijke symptomen.
  • Torsten Liem, M.Sc., oprichter van de Osteopathie Schule Deutschland en onderzoeker op het gebied van immunologische behandelingen in osteopathie.
  • Dimitry Mokhov, voorzitter van de Russische federatie voor osteopathie en de Russische school voor osteopathie. Mokhov is daarnaast gespecialiseerd in somatische disfuncties.

 

Dagvoorzitters:

Vrijdag: Mart Smeets

Zaterdag: Pernille LaLau

 

 

Biomechanisch

Ontspannen postuur is beter voor de concentratie

Er zijn verschillende studies gedaan naar postuur, maar deze zijn voornamelijk gericht op het actieve postuur in stand. In Japan is een studie gedaan bij kinderen, waarbij werd aangetoond dat een ontspannen postuur in de klas zorgt voor betere concentratie.

De kinderen (n=28) werden op krukken gezet en aangesloten op een monitor, zodat elektrische registratie van core-spieren mogelijk was. Een groep werd gevraagd om twee minuten stil te zitten en een groep moest mondeling wiskundevragen beantwoorden. De wiskundevragen bestonden uit een set makkelijke vragen, gevolgd door moeilijke.
De uitkomst was dat de spieren ontspanden in de groep die wiskundige vragen moest beantwoorden. De spieren waren het meest ontspannen bij de moeilijkste vragen. Daarom wordt nu gespeculeerd dat het onderhouden van het postuur cognitief functioneren kan beperken. Wanneer het postuur ontspant, werkt dit positief door op het cognitief functioneren. Voor de osteopaat betekent dit dat het behandelen van het postuur uitermate belangrijk is. Wanneer het voor de patiënt minder moeite kost om actief een postuur te handhaven, gaat de patiënt er cognitief op vooruit.

Originele titel: The Problem with Perfect Posture
Auteur: Veronique Greenwood
Verschenen in: Scientific American

 

Biomechanisch

Manuele technieken kunnen tinnitus beïnvloeden

Het doel van de studie was om onderliggende mechanismes van auditieve en hoog cervicale somatosensorische systemen te verbinden aan cervicogene somatosensorische tinnitus (CeT) en tinnitus sensitisatie (TS).

Deel één  van dit onderzoek (zie vorige nieuwsbrief) beschrijft de prevalentie, verschillende types tinnitus, verschillende betrokken centra bij tinnitus en de onderzoeksgroep waarop het onderzoek werd uitgevoerd. Daarnaast werd er een proef gedaan. Proefpersonen (n=122) werden ingedeeld in twee groepen: een groep met CeT met TS en een groep CeT zonder TS.

Een persoon werd gediagnosticeerd met CeT bij de aanwezigheid van onderstaande symptomen:

  1. nekpijn
  2. verslechterde cervicale ROM
  3. tinnitus is te moduleren met nek/hoofdbewegingen
  4. occipitale myogene gevoeligheid

Een persoon voldeed aan TS bij vijf of meer van onderstaande symptomen:

  1. hyperalgesie afgelegen van de symptomatische regio (bijvoorbeeld schouder- en rugpijn)
  2. verslechtering van zicht
  3. brandende ogen
  4. stressafhankelijke tinnitus
  5. verslechtering bij sensorische stimulatie (geluid)
  6. hoofdpijn
  7. duizeligheid
  8. tintelingen in armen of benen

 

De behandeling duurde tussen de 30 en 60 minuten, waarbij geen gebruik gemaakt werd van manipulaties. Uitsluitend rustige passieve mobilisaties werden toegepast. Het maximale aantal behandelingen werd gesteld op twaalf. Een Visueel Analoge Schaal (VAS-schaal) werd gebruikt voor de voor- en nameting. Beide groepen scoorden significant beter na de behandelingen. De CeT + TS scoorde een verbetering van 18.2 op de VAS-schaal en de CeT – TS scoorde een verbetering van 5.9. Er werden geen nadelige bijwerkingen gevonden. Deze studie geeft aan dat tinnitus kan worden beïnvloed door manuele technieken. Er is nader onderzoek nodig om cervicogene tinnitus beter te kunnen diagnosticeren.

Originele titel: Cervicogenic somatosensory tinnitus: an indication for manual therapy plus education? Part 2: a pilot study
Auteur: Oostendorp RA, Bakker I, Elvers H, Mikolajewska E, Michiels S, De Hertogh W, Samwel H
Verschenen: www.manualtherapyjournal.com/article/S1356-689X(15)00233-7/abstract

 

Respiratoir, circulatoir

45% van bijwerkingen CAD kan voorkomen worden door beter klinisch redeneren

Manuele interventies in de cervicale wervelkolom worden geassocieerd met dysfuncties in de cervicale arteriën. Er zijn verschillende tests bekend om patiënten te screenen op risico’s op dit gebied, maar de klinische bruikbaarheid blijft beperkt.
Men is daarom aangewezen op klinisch redeneren en het herkennen van de symptomen van vasculaire pathologieën. Daarnaast moet er rekening gehouden worden met gestandaardiseerd lichamelijk onderzoek volgens de “International Framework for Examination of the Cervical Region for Potential Arterial Dysfunction”. De osteopaat moet weten dat vasculaire dysfuncties kunnen lijken op cervicale musculoskelletale klachten en moet dit ook kunnen herkennen. Verder is het van belang om bewust te zijn van de mogelijke risico’s van manuele therapie bij hoofd- en nekpijn, om patiënten goed te kunnen informeren en veiligheid te bieden.

De pathogenese van niet-traumatische cervicale arteriële dissectie (CAD) is niet bekend. Het is dus goed mogelijk dat beroerte of overlijden na cervicale manipulatie geassocieerd moet worden met al bestaande vasculaire pathologieën. Cervicale manipulaties moeten echter wel beschouwd worden als risicofactoren. Gebrekkig klinisch redeneren, blijkt de belangrijkste oorzaak voor het optreden van bijwerkingen na cervicale manipulaties. Een retrospectieve studie laat zien dat 45% van de bijwerkingen voorkomen had kunnen worden als er beter was gelet op contra-indicaties.
Incidentie CAD en beroerte
CAD komt voor bij 2,6 op 100.000 personen en opvallend genoeg in iedere leeftijdsgroep. Dissectie van de carotis interna komt vaker voor bij jongere mensen (34-54 jaar) en dissectie van de a. vertebralis (VAD) meer bij oudere mensen (>55 jaar). De piek van dissecties komt voor tussen de 34 en 54 jaar. Uit case studies tussen 1994 en 2003 blijkt dat 61% van CAD spontaan voorkomt, 30% door niet significante trauma’s en 9% door cervicale manipulaties.
De incidentie van beroertes na manipulatieve interventies ligt tussen 0,86 en 0,75 per 100.000 mensen per jaar. Er is geen toename van incidentie wanneer het aantal manipulaties hoger is. Het aantal manipulaties is dus niet bepalend voor de kans op een beroerte.

Klinisch redeneren
1. Anamnese:
– algemene rode vlaggen
– acute unilaterale cervicale pijn
– acute hoofdpijn: typisch kloppend, hevig, voelt anders dan ooit gehad, unilateraal front-temporale of occipitale hoofdpijn
– migraine (zonder aura)
– cervicale traumata (ook lichte trauma’s)
– cervicale pijn bij plotse bewegingen
– pulserende tinnitus
– hypertensie en andere cardiovasculaire risicofactoren
– respiratoire infecties minder dan één week geleden
– neurologische symptomen in bovenste en/of onderste extremiteit en ataxie
– klassieke symptomen van VAD

2. Lichamelijk onderzoek volgens het framework:
– bloeddrukmeting
– craniale zenuwen testen
– proprioceptie en coördinatie
– gecombineerd met adequate anamnese

Originele titel: Manual therapy and cervical artery dysfunction: identification of potential risk factors in clinical encounters
Auteur: Brett Vaughan, Robert Moran, Philip Tehan, Gary Fryer, Mat Holmes, Steven Vogel, Alan Taylor
Verschenen in: International Journal of Osteopathic Medicine

 

Neurologisch

Centrale controle van viscerale pijn en urinewegfunctie

Dat sociale en emotionele stress een rol speelt bij urinewegpijnen, wordt inmiddels algemeen aanvaard. Maar hoe wordt het urinewegstelsel dan aangestuurd in een gezonde blaasfunctie?

Aδ vezels worden geactiveerd bij blaasvulling. Zij activeren een spino-bulbo-spinal lus (midden hersenen en pons). Mictie is bewust gecontroleerd en is beïnvloedbaar bij vele psychosociale en emotionele processen door de frontaal kwab. Psychosociale en emotionele stress kan leiden tot verkeerde adaptieve veranderingen van de blaas. Tijdens de slaap worden de drempelwaardes verhoogd, om nachtelijk plassen te voorkomen. Tijdens psychosociale condities zijn de afferente C-vezels meestal stil en worden alleen bij ontstekingen en abnormaal hoge druk (blaasvulling) geactiveerd. Psychosociale en emotionele stress kan dus leiden tot activatie van de C-vezels, wat bij langdurig en herhaalde stress kan leiden tot een verlaagde drempelwaarde, verhoogde viscerale pijnsensitiviteit en een verstoorde hypothalamus-bijnier as, die maanden kan duren.

Originele titel: Central control of visceral pain and urinary tract function
Auteur: Thelma A. Lovick
Verschenen in: Physiology & Pharmacology

 

Overig

Voorstel voor nieuw klinisch model osteopathie

De osteopathie gaat uit van het zelfregulerend vermogen van de patiënt en de relatie tussen structuur en functie. Deze principes worden ondersteund door een klinisch model dat de oorzaak van klachten verklaart en de behandeling rechtvaardigt. Huidige studies stellen de fundamenten van dit model ter discussie.

De osteopathie hanteert een structureel model dat stelt dat de functie wordt hersteld of beïnvloedt door te werken op biomechanica, structuur en houding. Maar veel musculoskeletale (pijn)klachten kunnen niet worden verklaard op basis van biomechanica, structuur of houding. Bovendien twijfelt men als structurele veranderingen kunnen worden geïnduceerd door manueel handelen. Daarom vindt Eyal Lederman dat de osteopathie een nieuw klinisch model nodig heeft: het “process approach” model.

Dat model stelt dat een patiënt van zijn klacht(en) hersteld op basis van drie voorname processen: herstel, adaptatie en vermindering van de symptomen. Hoewel er overlap en associatie is tussen de drie processen in de klinische praktijk, domineert toch vaak één van de drie het herstel. In deze benadering draait het erom dat de osteopaat de verschillende omgevingselementen van zijn patiënt identificeert, versterkt of verzwakt om zo het genezingsproces te ondersteunen. Met die omgevingselementen bedoelt Lederman zowel het fysische, het gedragsmatige, het psychologisch-cognitieve als het sociaal-culturele aspect.

In dit alternatieve model wordt de rol van osteopathie en osteopathische technieken eveneens geherdefinieerd. Onze manuele hands-on therapie is bedoeld om de onderliggende processen te ondersteunen en deel uit te maken van de omgevingsfactoren die de patiënt beïnvloeden. Wanneer een patiënt kampt met bewegingsbeperkingen, kunnen lokale of meer algemene technieken gebruikt worden om het weefselherstel te bevorderen. Verder worden de technieken in dit model alleen gezien als een middel om aanrakingseffecten en een gevoel van welbehagen uit te lokken. Met deze alternatieve benadering wil men biopsychosociale en medische wetenschappen integreren in de osteopathische geneeskunde.

Originele titel: A Process Approach in Osteopathy: beyond the structural model
Auteur: Eyal Lederman, DO, PhD
Verschenen in: International Journal of Osteopathic Medicine

 

NVO
Janssoniuslaan 32
3528 AJ Utrecht