Nieuwsbrief De Osteopaat – December 2018


SWOO nieuwsbrief december 2018

Openingsbericht

Ons congres komend voorjaar richt zich op het thema Prikkelbare Darm Syndroom. Een
interessant fenomeen om vanuit verschillende medische disciplines en osteopathische
verklaringsmodellen naar te kijken. In de luwte tussen kerst en nieuwjaar kunt u vast een
aantal interessante onderzoeken op dit gebied lezen. Rest ons verder niets anders, als redactie
van de nieuwsbrief, dan u fijne feestdagen en een goed 2019 toe te wensen!

Nadi Blokhuis, Joppe ten Brink en Sander Kales

Metabool
Verlichting van darmontstekingen en darmkanker mogelijk?
Het behandelen van ontstekingsziekten van de darm is uitermate uitdagend. Onderzoekers
van het van het Weizmann Institute of Science stellen voor om deze complexiteit te omzeilen
en hebben een manier gevonden om het lichaam zelf aan te zetten darmontstekingen te
verlichten.

Het behandelen van ontstekingsziekten van de darm is uitermate uitdagend: genen,
darmmicroben en een verstoorde immuun functie dragen allemaal bij. Wetenschappers
hebben nu bedacht hoe deze complexiteit te omzeilen is. In een studie bij muizen, hebben ze
een manier gevonden om een natuurlijk afweermechanisme te activeren dat het lichaam zelf
ertoe aanzet de darmontsteking te verlichten.
In het onderzoek hebben ze gekeken naar stikstofmonoxide (NO), een signaalmolecuul dat
betrokken is bij veel biologische processen. Ze hebben genetisch gemanipuleerde muizen
gebruikt om de NO-productie exclusief in bepaalde soorten cellen te blokkeren. Er werd
gekeken in de cellen die de binnenwand van het darmkanaal vormen en in immuun cellen.
Ze ontdekten dat de symptomen van een op colitis lijkende ziekte slechter werden als de NO-
synthese in de darmcellen werd geblokkeerd; maar ze verbeterden toen NO werd
geblokkeerd in immuun cellen.
In een eerdere studie behandelden ze de muizen met twee stoffen: fisetin en citrulline.
Het belangrijkste effect was dat de symptomen van een ontstekingsziekte in het darmkanaal
aanzienlijk verbeterden. Maar ook bij muizen met tumoren van de dikke darm, daalde de
darmontsteking en verminderden hun tumoren in aantal en grootte na het ontvangen van de
stoffen.
Als wordt aangetoond dat deze benadering de NO-niveaus in de cellen van de binnenwand bij
mensen verhoogt, kan het helpen bij de behandeling van darmaandoeningen – en zelfs de
complicaties van darmkanker verminderen.

Originele titel: Body knows best: A natural healing mechanism for inflammatory bowel
disease
Auteurs: Stettner, N, Erez, A. et al.
Verschenen in: Weizmann Institute of Science, mei 2018

Hier zit een luchtje aan
Onderzoekers hebben voor het eerst een in de darm geproduceerd gas geïdentificeerd dat de
diagnose en behandeling van patiënten met zowel bacteriële overgroei in de dunne darm
(SIBO) als met prikkelbare darmsyndroom (IBS) kan verbeteren.

Patiënten die klagen over pijn, een opgeblazen gevoel, diarree, obstipatie en andere
gerelateerde klachten, krijgen routinematig een ademtest om te bepalen of ze bacteriële
overgroei in de dunne darm hebben. De aanwezigheid van methaangas verklaart vaak de
symptomen, maar is bij veel patiënten niet in verband gebracht met diarree.
Nu heeft een grootschalig klinisch onderzoek de aanwezigheid aangetoond van een ander
darmgas – waterstofsulfide – bij deze groep patiënten met diarree. Dit heeft geleid tot de
ontwikkeling van een nieuw vier-gas ademtestapparaat. Met dit nieuwe apparaat kunnen
artsen de bacteriële overgroei van de dunne darm bij patiënten beter diagnosticeren en
behandelen. De nieuwe tool zal ook nuttig zijn bij het screenen op IBS. Het apparaat zal aan
het einde van het jaar voor patiënten beschikbaar moeten zijn.

Originele titel: Gut gas linked to diarrhea
Auteurs: Cedars-Sinai Medical Center
Verschenen in: ScienceDaily, 5 juni 2018. Online:
www.sciencedaily.com/releases/2018/06/180605154111.htm.

Bacteriofagen, de nieuwe behandelstrategie bij darmontstekingen
Bacteriofagen zijn virussen die infecteren en vaak bacteriën doden. Ze worden ook gezien als
alternatief voor een antibiotica behandeling.

Bacteriofagen zijn groter in getalen dan bacteriën en hebben een groot effect op de bacteriën
in de darm. Normaal laten veranderingen in het soort bacteriën een vergelijkbare verandering
in de bacteriofagen zien.
Echter een studie bij muizen liet zien dat de diversiteit van bacteriofagen enorm afneemt bij
ontstekingen van de darm. Er was ook een toename te zien van bacteriofagen tijdens de
ontsteking die niet gekoppeld waren aan de ziekteverwekkende bacteriën. Het
onderzoeksteam speculeert dat ontstekingen de bacteriofagen ook beïnvloeden.
Interessant is dat dit onderzoek ook toepasbaar is op mensen, omdat er een overlap is in de
samenstelling van bacteriofagen van muis en mens. Dit onderzoek geeft eens te meer weer dat
simpel darmflora toevoegen niet een systemische analyse is van de problematiek maar
symptoombehandeling.

Originele titel: Murine colitis reveals a disease-associated bacteriophage community
Auteurs: Duerkop, B. A., Kleiner, M., Paez-Espino, D., Zhu, W., Bushnell, B., Hassell, B., &
Hooper, L. V.
Verschenen in: Nature microbiology, 3(9), 1023 (2018).

Nieuwe behandelmethodes en -doelen voor functionele darm stoornissen
Functionele darm stoornissen (FDs) zijn een spectrum van stoornissen die gekenmerkt
worden door combinaties van symptomen van het onderste deel van de tractus digestivus.
Huidige therapieën richten zich op een symptoom van hethttp://swoo.nl/nl/nieuwsbrief/nieuwsbrief-de-osteopaat-december-2018/#bacriofagen symptomencomplex, en dus zijn er
behandelalternatieven noodzakelijk die het volledige symptomen complex aanpakken.
De volgende alternatieven focussen op delen van de complexe pathofysiologie van Prikkelbare
Darm Syndroom (PDS) en andere FDS:
– darm microbioom (via dieet en modulatie van darm microbiota),
– enterohepatische circulatie van galzuren,
– gastro-intestinale secretie,
– motiliteit en gevoel,
– darm-brein interacties,
– darm barrière functie
– en het immuun systeem van de gastro-intestinale tractus.
Ligt hier wellicht een rol voor de osteopathie om de functionele darm stoornissen te
onderzoeken en experimenteel onderzoek te doen naar het effect van de behandeling?

Titel: New treatments and therapeutic targets for IBS and other functional bowel disorders
Auteurs: Simrén, M., & Tack, J.
Verschenen in: Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. doi:10.1038/s41575-018-
0034-5 (2018)

Darmgeluiden, wat betekenen ze?
De Australiër Barry Marshall, Nobelprijswinnaar voor het ontdekken van de
helicobactor pylorus, vertelde tijdens de ‘Digestive Disease Week’ (DDW) dat
zijn onderzoeksgroep zich gaat focussen op darmgeluiden, om te kijken of er
patronen te ontdekken zijn in de peristaltiek.

Tijdens een voorstudie werd een prototype riem gebruikt die darmgeluiden
opneemt en vervolgens algoritmes gebruikt om de complexe kenmerken en
patronen van de geluiden te verzamelen. Bij een groep van 15 gezonde
proefpersonen en 15 mensen met IBS liet dit een 87 percent sensitiviteit en
87 percent specificiteit zien voor de diagnose IBS. Bruno Donatini als gastro-
enteroloog en osteopaat wijst de osteopaten al jaren op het belang van het onderzoeken van de motiliteit van de darm en dat osteopaten deze kunnen
beïnvloeden.

Titel: Listening to gut noises could improve diagnosis of irritable bowel syndrome: Acoustic
technology for listening to termites may offer less-invasive method to diagnose IBS.
Auteurs: Marshall, B., Muir, J et al.
Verschenen in: ScienceDaily, 5 June 2018, online:
www.sciencedaily.com/releases/2018/06/180605103442.htm

Probiotica gebruik kan leiden tot vergeetachtigheid
Probiotica gebruik kan resulteren in een ophoping van bacteriën in de dunne darm die kan
resulteren in vergeetachtigheid (‘brain fog’) evenals een opgeblazen gevoel in de buik.

In een studie met 30 patiënten namen de 22 die problemen als verwarring en
concentratiestoornissen meldden, naast hun opgeblazen gevoel, allemaal probiotica.
Toen de onderzoekers verder keken, vonden ze grote kolonies bacteriën in de dunne darmen
van de patiënten, en hoge niveaus van D-melkzuur. Dit ontstaat door de fermentatie van
suikers door lactobacillus in het voedsel.
Van D-melkzuur is bekend dat het tijdelijk toxisch is voor hersencellen, waardoor het effect
heeft op denken en gevoel voor tijd. Bij sommige patiënten werd twee tot drie keer de
normale hoeveelheid D-melkzuur in het bloed gevonden. Sommigen patiënten zeiden dat hun
‘brain fog’ een half uur tot vele uren na het eten duurde.
Probiotica zouden moeten werken in de dikke darm en niet in de dunne darm of maag.
Motiliteitsproblemen kunnen ertoe leiden dat probiotische bacteriën niet de juiste plaats
bereiken. Door bepaalde aandoeningen (zoals diabetes), medicijnen (zoals antidepressiva) of
mineralen (zoals ijzer) kan de beweging vertragen. Dit vergroot de kans dat probiotica te lang
in de dunne darm of maag blijven, waar ze schade kunnen aanrichten.
Hoewel probiotica in sommige gevallen nuttig kunnen zijn, adviseerden de onderzoekers
voorzichtigheid tegen het buitensporige en willekeurige gebruik ervan.

Originele titel: Probiotic use is a link between brain fogginess, severe bloating
Auteurs: Satish S.C.
Verschenen in: Medical College of Georgia at Augusta University, augustus 2018

Klinische testen IBS?!
Deze review geeft een overzicht van de klinische meetmogelijkheden van de gastro-intestinale
motiliteit, functie en sensitiviteit.

Symptomen die samenhangen met abnormale gastro-intestinale motiliteit en functie zijn vaak
aanwezig. Het gaat dan om slikklachten, zuurbranden, opgezette buik, buikpijn, en
veranderingen in het ontlastingspatroon. Deze zijn het meest frequent aanleiding om hulp te
zoeken bij een huisarts, internist of een verwijzing naar een gastro-enteroloog of chirurg.
Door het niet-specifieke karakter van de symptomen, de afwezigheid van een definitieve
diagnose na routine onderzoeken (o.a. endoscopie, radiologie, bloedonderzoek) en het
ontbreken van specifieke behandelmethoden, is het ziektemanagement een uitdaging.
Technologische vooruitgang heeft gezorgd voor een beter begrip van de aard van deze
aandoeningen.
Deze review dient als introductie op een serie consensus uitspraken over de klinische meting
van gastro-intestinale motiliteit, functie en sensitiviteit. Besproken worden een
gestructureerde, evidence-based aanpak van het eerste onderzoek en empirische behandeling
van patiënten met gastro-intestinale symptomen. Vervolgens wordt een beschrijving gegeven
van de bijdrage van moderne fysiologische metingen aan het ziektemanagement van
patiënten, waarbij de oorzaak van symptomen niet met andere (standaard) onderzoeken kon
worden vastgesteld.
Discussies omvatten de indicaties voor en het gebruik van hoge-resolutie manometrie, pH-
weerstand monitoring, maag leging onderzoeken, ademtests, onderzoek van anorectale
structuur, verder het functioneren hiervan in de dagelijkse praktijk en het klinisch
management.

Originele titel: Clinical measurement of gastrointestinal motility and function: who, when and
which test?
Auteurs: Fox M.R., Kahrilas P.J., Roman S., Gyawali C. P., Scott S.M., Rao S.S., Keller J.,
Camilleri M.
Verschenen in: Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology volume 15, pages 568–579
(2018)

Op weg naar een evidence-based aanpak van IBS
11% van de populatie lijdt aan IBS, en 50% van de patiënten zegt gebruik te maken van
complementaire en alternatieve therapieën. Maar tot op heden is er in de VS althans nog geen
onderzoek dat beschrijft hoe natuurgeneeskundigen IBS benaderen.

Natuurgeneeskunde is een systeem dat gebruik maakt van natuurlijke middelen om het
lichaam te helpen zichzelf te genezen. Het kan gaan om verschillende therapieën, zoals
kruiden, massage, acupunctuur, oefeningen en voedingsadviezen.
Een Delphi onderzoek was opgezet om middels consensus te komen tot uitspraken die een
redelijke omschrijving gaven van de natuurgeneeskundige aanpak van IBS.
Deze omschrijving vormt het begin van een evidence base die de natuurgeneeskundige
aanpak beschrijft van IBS. Het dient als informatiebron voor toekomstig onderzoek naar IBS.
Verder moet toekomstig onderzoek deze consensus uitspraken bekijken en zo nodig
aanpassen.

Originele titel: Naturopathic Approaches to Irritable Bowel Syndrome—A Delphi Study
Auteurs: Goldenberg J.Z., Ward L., Day A., Cooley K.
Verschenen in: The Journal of Alternative and Complementary Medicine, Sep 2018. Online:
https://doi.org/10.1089/acm.2018.0255